Jeżeli po raz pierwszy spotykasz się z pojęciem użyteczności, to śpieszymy wyjaśnić, że użyteczność w odniesieniu do stron internetowych nie odbiega aż tak bardzo od potocznego rozumienia tego terminu. Domyślamy się, że lepsza jest użyteczna strona internetowa niż nieużyteczna. Wiemy, że coś, co jest użyteczne będzie pewnie lepsze od tego, co nie jest użyteczne.

Dlaczego zatem w ogóle poświęcać jej tyle uwagi?

Wyobraźmy sobie, że użyteczność lub jej brak, to obszar, w którym realizujemy nasze cele w określonych sytuacjach. Dzięki użyteczności można projektować intuicyjne, łatwe w użyciu produkty. Dzięki użyteczności nie ma najmniejszej potrzeby rozpoznania bojem reakcji użytkowników na nie sprawdzony w testach produkt.

Jeżeli np. mamy telefon i chcemy przesłać SMS-a, to zrobimy to szybko, efektywnie, bez najmniejszej frustracji jeśli obsługa telefonu nie stanowi dla nas problemu, bo znamy ten model. A jeżeli zdarzyło Ci się kupić nowiutki telefon, ale po raz pierwszy masz do czynienia z nowoczesnym menu z symbolami i funkcjami, których nie znasz? Przesłanie tego samego SMS-a zajmie Ci na pewno więcej czasu. Opanować menu, wybrać właściwą opcję... a już Ci się wydawało, że potrafisz wysyłać SMS-y. Frustracja?

SMS dalej nie jest wysłany i masz ochotę zdeptać świeżo zakupiony telefon. Może nawet obwiniasz siebie za niedostateczną znajomość produktów nowoczesnej technologii? A może jednak problem tkwi zupełnie gdzie indziej?

Aby przybliżyć Ci powyższy problem, z jakim prędzej czy później przyjdzie się zmierzyć użytkownikom produktów, nie tylko nowoczesnej technologii, poniżej zamieściliśmy odnośnik do relacji użytkownika (Anna P. lat 75) odnośnie korzystania z telefonu. Pani Anna miała już wcześniej telefon, natomiast od pół roku ma nowy aparat. Posłuchajmy jej refleksji na temat użytkowania tego telefonu.

>> Nagranie w formacie mp3 (9 MB, 25 minutowa rozmowa)

A może zatem to nie jest kwestia Twoich umiejętności?

A może to kwestia zaprojektowania telefonu i menu aparatu? I tu powoli dochodzimy do sedna problemu.

Na poniższej ilustracji, dane zamieszczone po lewej stronie, to kontekst użytkownika, który ma określone zadanie, dysponując narzędziem, które umożliwia zrealizowanie zadania w określonym środowisku.

Na skutek interakcji cel (po prawej stronie wykresu) zostaje zrealizowany efektywnie, skutecznie, z towarzyszącą użytkownikowi satysfakcją z wykonanego zadania.  Proces ten może być również odwrotny – na skutek interakcji cel może nie zostać osiągnięty w sposób efektywny, skuteczny, a użytkownikowi będzie towarzyszyło poczucie frustracji, zagubienia, niepewności.

Efektywność oznacza relację poniesionych nakładów wobec dokładności oraz kompletności osiągniętych przez użytkowników celów.

Skuteczność to dokładność oraz kompletność wykonanych zadań w określonym środowisku; 

Satysfakcja oznacza komfort oraz akceptację funkcjonowania systemu przez bezpośrednich użytkowników oraz osób, których działanie systemu dotyczy